First they came for…

First they came for the Muslims, and I did not speak out—

Because I was not a Muslim.

Then they came for the intellectuals, and I did not speak out—
Because I was not an intellectual.

Then they came for the women, and I did not speak out—
Because I was not a woman.

Then they came for me—and there was no one left to speak for me.

(Original version here, by Martin Niemöller)

Posted in Linh tinh, Mỹ | Leave a comment

Trích dẫn

The Sympathizer (Viet Thanh Nguyen)

“It seemed as much of a crime to commit a cliché to paper as to kill a man […]”

“Besides my conscience, my liver was the most abused part of my body.”

“Isn’t that what education is all about? Getting the student to sincerely say what the teacher wants to hear?”

“Some will undoubtedly find this episode obscene. Not I! Massacre is obscene. Torture is obscene. Three million dead is obscene. Masturbation, even with an admittedly nonconsensual squid? Not so much. I, for one, am a person who believes that the world would be a better place if the word “murder” made us mumble as much as the word “masturbation.” Still, […]”

“As Hegel said, tragedy was not the conflict between right and wrong but right and right , a dilemma none of us who wanted participate in history could escape.”

“It is always better to admire the best among our foes rather than the worst among our friends.”

“Country music was the most segregated kind of music in America, where even whites played jazz and even blacks sang in the opera. Something like country music was what lynch mobs must have enjoyed while stringing up their black victims. Country music was not necessarily lynching music, but no other music could be imagined as lynching’s accompaniment. Beethoven’s Ninth was the opus for Nazis, concentration camp commanders, and possibly President Truman as he contemplated atomizing Hiroshima, classical music the refined score for the high-minded extermination of brutish hordes. Country music was set to the more humble beat of the red-blooded, bloodthirsty American heartland.”

“I am merely noting that the creation of native prostitutes to service foreign privates is an inevitable outcome of a war of occupation, one of those nasty little side effects of defending freedom that all the wives, sisters, girlfriends, mothers, pastors, and politicians in Smallville, USA, pretend to ignore behind waxed and buffed walls of teeth as they welcome their soldiers home, ready to treat any unmentionable afflictions with the penicillin of American goodness.”

“…nothing is more precious than independence and freedom…”

1984 (George Orwell)

“Who controls the past, […] controls the future: who controls the present controls the past.”

“By lack of understanding they remained sane. They simply swallowed everything, and what they swallowed did them no harm, because it left no residue behind, just as a grain of corn will pass undigested through the body of a bird.”

“[…] she had possessed a kind of nobility, a kind of purity, simply because the standards that she obeyed were private ones.”

“The aim of the High is to remain where they are. The aim of the Middle is to change places with the High. The aim of the Low, when they have an aim – for it is an abiding characteristic of the Low that they are too much crushed by drudgery to be more than intermittently conscious of anything outside their daily lives – is to abolish all distinctions and create a society in which all men shall be equal.”

“The past is whatever the records and the memories agree upon.”

“Doublethink means the power of holding two contradictory beliefs in one’s mind simultaneously, and accepting both of them. The Party intellectual knows in which direction his memories must be altered; he therefore knows that he is playing trick with reality; but by the exercise of doublethink he also satisfies himself that reality is not violated.”

“If one is to rule, and to continue ruling, one must be able to dislocate the sense of reality.”

“Sanity is not statistical.”

“Being in a minority, even a minority of one, did not make you mad.”

“You were the dead; theirs was the future. But you could share in that future if you kept alive the mind as they kept alive the body, and passed on the secret doctrine that two plus two make four.”

“One does not establish a dictatorship to safeguard a revolution; one makes the revolution in order to establish the dictatorship.”

“[…] no one ever seizes power with the intention of relinquishing it.”

A Wild Sheep Chase (Haruki Murakami)

“Most people, they’re trying to escape from boredom, but I’m trying to get into the thick of boredom.”

“There’s that kind of money in the world. It aggravates you go have it, makes you miserable to spend it, and you hate yourself when it’s gone. And when you hate yourself, you feel like spending money. Except there’s no money left. And no hope.”

“I’d lost my hometown, lost my teens, lost my wife, in another three months I’d lose my twenties.”

Finance and the Good Society (Robert J. Shiller)

“[…] even though doves are to us the symbol of peace, if one cages two of them close together, putting them in an artificial environment where they cannot separate from each other, the stronger of the two will torture the other to death, without the arousal of any inhibition.”

“Modern society is the result of centuries of thinking about how to manage human aggressive tendencies and avoid situations in which people are confronted with others’ selfish behavior, resentments become intolerable, and aggression turns into open violence.”

“The key to achieving our goals and enhancing human values is to maintain and continually improve a democratic financial system that takes account of the diversity of human motives and drives. We need a system that allows people to make complex and incentivizing deals to further their goals, and one that allows an outlet for our aggressions and lust for power. It must be a system that redirects the inevitable human conflicts into a manageable arena, an arena that is both peaceful and constructive.”

Norwegian Wood (Haruki Murakami)

“If you only read the books that everyone else is reading, you can only think what everyone else is thinking.”

“On Sundays, I didn’t wind my spring.”

Midnight’s Children (Salman Rushdie)

“I am the sum total of everything that went before me, of all I have been seen done, of everything done-to-me. I am everyone everything whose being-in-the-world affected was affected by mine. I am anything that happens after I’m gone which would not have happened if I had not come.”

“Memory’s truth, because memory has its own special kind. It selects, eliminates, alters, exaggerates, minimizes, glorifies, and vilifies also; but in the end it creates its own reality, its heterogeneous but usually coherent version of events; and no sane human being ever trusts someone else’s version more than his own.”

“What can’t be cured must be endured.”

“I learned: the first lesson of my life: nobody can face the world with his eyes open all the time.”

“optimism is a disease”

“For every snake, there is a ladder; for every ladder, a snake”

“Most of what matters in our lives takes place in our absence […]”

“To pickle is to give immortality […]”

“One day, perhaps, the world may taste the pickles of history. They may be too strong for some palates, their smell may be overpowering, tears may rise to eyes; I hope nevertheless that it will be possible to say of them that they possess the authentic taste of truth . . . that they are, despite everything, acts of love.”

Hear the Wind Sing (Haruki Murakami)

“All things pass. None of us can manage to hold on to anything. In that way, we live our lives.”

Pinball, 1973 (Haruki Murakami) 

“All things should have both an entrance and an exit. That’s just the way it is.”

“The pinball machine and Hitler’s rise share one common trait. Greeted warily when they surfaced at that particular moment in history, their mythic aura stemmed more from the rapid pace of evolution than from any inherent quality. Evolution of the sort that moves forward on three wheels, namely Technology, Capital Investment, and Human Desire.”

“Each day was a carbon copy of the last. You needed a bookmark to tell one from another.”

“Just about anything looks better from a distance.”

The Vegetarian (Han Kang)

“As for women who were pretty, intelligent, strikingly sensual, the daughters of rich families—they would only have served to disrupt my carefully ordered existence.”

“She’s a good woman, he thought. The kind of woman whose goodness is oppressive.”

“There’s nothing wrong with keeping quiet, after all, hadn’t women traditionally been expected to be demure and restrained?”

“Quietly, she breathes in. The tree by the side of the road are blazing, green fire undulating like the rippling flanks of a massive animal. In-hye stares fiercely at the trees. As if waiting for an answer. As if protesting against something. The look in here eyes is dark and insistent.”

The Refugees (Viet Thanh Nguyen)

“We shared a passion for words, but I preferred the silence of writing while she loved to talk.”

“Then came stories of terror like the one about the reporter, the moral being that life, like the police, enjoys beating people now and again.”

“In a country where possessions counted for everything, we had no belongings except our stories.”

“He tried to forget what he’d discovered, how little other lives mattered to him when his own was at stake.”

“Are you going to be the kind of person who always pays the asking price?” my mother demanded. “Or the kind who fights to find out what something’s really worth?”

“Beautiful people can’t let on that they need ugly people. But without the ugly, the beautiful wouldn’t look half so good.”

“Arthur thought of what he had done, what he was doing, or what he should have done, but Louis thought only of what he would do.”

“I guess oil was to be found in every part of the world, just like anger and sorrow.”

“Can you love someone you don’t remember? Can you love someone you don’t know?”

“A woman can’t fall in love with a man for whom she feels sorry.”

Posted in Linh tinh | Leave a comment

Norwegian Wood

Năm 1965, The Beatles ra mắt bài hát Norwegian Wood. John Lennon viết bài này khi đã có vợ. Ông muốn viết cho những mối tình vụng trộm bên ngoài một cách bí ẩn để người vợ không biết.

Năm 1987, Haruki Murakami xuất bản cuốn sách cùng tên. Toru Watanabe, nhân vật chính trong truyện, đến thăm Naoko, cô gái mà cậu thương, tại một viện điều trị tâm lí ở một vùng núi hẻo lánh gần Kyoto. Naoko đang sống cùng Reiko, một giáo viên dạy nhạc. Đêm xuống, Toru và Naoko ngồi trong phòng tối nghe Reiko đàn guitar. Tuy nhiên, nếu Naoko muốn nghe Reiko chơi Norwegian Wood, cô phải trả Reiko 100 yên. Mỗi lần Naoko nghe bài này xong đều trở nên rất buồn, nên Reiko phải dùng cách này để hạn chế số lần Naoko nghe Norwegian Wood.

Chữ “Wood” trong “Norwegian Wood” không phải là “Rừng” như vẫn dịch ở VN, mà là “Gỗ”. “Norwegian Wood” ý chỉ loại gỗ thông rẻ tiền ốp tường đang thịnh hành thời đó. Có lẽ chàng trai trong bài hát, khi vào phòng cô gái đã thấy loại gỗ ốp tường này. Hai người trò chuyện say sưa và uống rượu. Sáng hôm sau, anh tỉnh dậy thì không thấy cô gái đâu nữa.

Nhưng dĩ nhiên thì “Rừng Na Uy” nghe hay hơn là “Gỗ Na Uy”.

I once had a girl
Or should I say
She once had me

She showed me her room
Isn’t it good
Norwegian wood

She asked me to stay
And she told me to sit anywhere
So I looked around
And I noticed there wasn’t a chair

I sat on a rug
Biding my time
Drinking her wine

We talked until two
And then she said
“It’s time for bed”

She told me she worked in the morning
And started to laugh
I told her I didn’t
And crawled off to sleep in the bath

And when I awoke
I was alone
This bird had flown

So I lit a fire
Isn’t it good
Norwegian wood

Posted in Linh tinh | Leave a comment

Chương trình cấp 3

Lâu nay mọi người hay bàn về cải cách giáo dục. Nhưng nếu chịu khó quan sát, mọi thứ thường xoay quanh (1) viết lại sách giáo khoa, (2) đổi mới phương pháp dạy và học, và (3) đổi mới quy chế thi/xét tuyển. Tuy nhiên, những thứ này đều chịu ảnh hưởng tự cơ cấu chương trình học. Nếu chỉ tập trung vào việc viết lại nội dung hay đổi mới phương pháp, quy chế, mà giữ nguyên cơ cấu chương trình, thì chẳng khác nào bình mới rượu cũ, chỉ chạm cái bề mặt.

Vì rảnh rỗi không có gì làm, hôm nay xin mạo muội đề ra ý tưởng đổi mới cơ cấu chương trình học, cụ thể là cho cấp 3.

Hiện trạng

Giáo dục Việt Nam mang tính tập trung (centralized) rất cao. Các trường ở các vùng miền khác nhau đều phải tuân theo một cơ cấu chương trình chuẩn rất chi li và cứng nhắc, từ việc học môn gì đến việc đánh giá như thế nào.

Hiện tại, học sinh cấp 3 ở Việt Nam học 13 môn cho cả ba năm học. Một năm học chia làm hai học kì. Cách đánh giá: dựa vào kiểm tra (miệng, giấy), và mỗi bài kiểm tra có nhân hệ số, về sau tính điểm trung bình.

Vấn đề

Học sinh học quá nhiều môn.

Hệ quả 1: Lượng kiến thức quá nhiều. Chưa kể môn nào cũng ráng nhồi vào cho đủ 3 năm kiến thức. Tuy lượng kiến thức nhiều, nhưng là vì nhiều do dàn trải. Hậu quả là nhiều nhưng không sâu.

Hệ quả 2: Nhiều học sinh (và cả nhà trường) đối phó với tình trạng này bằng việc học lệch, tức chỉ tập trung vào những môn thi đại học. Có thể nói mục đích ban đầu của bộ giáo dục (bắt học sinh học 13 môn để đào tạo ra con người toàn diện) đã thất bại.

Hệ quả 3: Nhiều kiến thức không cần thiết. Ví dụ: học sinh nào cũng phải học giải tích, dù không phải ai cũng theo học kỹ thuật hay khoa học ở đại học.

Giáo viên không thể sáng tạo và chủ động.

Sáng tạo và chủ động ở đây không nằm trong nghĩa “giảng dạy”, mà là sáng tạo và chủ động trong việc lên chương trình học và đánh giá học sinh. Ví dụ: ở Mỹ, giáo viên có thể lên nội dung cho một lớp riêng nằm ngoài chương trình chuẩn (ví dụ: ở trường Phillips Academy Andover, học sinh được học môn “Các nền kinh tế Mỹ Latin”), miễn là đảm bảo tính học thuật cao và giáo viên đủ trình độ. Giáo viên ở Việt Nam, ngoài việc phải dạy những môn bộ chỉ định sẵn, còn phải đánh giá học sinh theo cách bộ yêu cầu (kiểm tra miệng, 1 tiết, thi học kì, vân vân). Trong khi đó, ở các nước tiên tiến, giáo viên có thể chọn hình thức kiểm tra cho riêng mình (như viết 2 bài luận/học kì, hoặc kiểm tra giấy 5’ mỗi buổi học, vân vân).

Không có sự điều chỉnh chương trình cho phù hợp với từng vùng miền.

Ví dụ: Học sinh thành phố Hồ Chí Minh vẫn phải học môn Công nghệ (phần Nông nghiệp) dù Sài Gòn không phải là vùng nông nghiệp.

Giải pháp

Cần làm lại cấu trúc chương trình sao cho:

  • Số lượng môn học bắt buộc ít lại (giảm tải chương trình)
  • Cấu trúc chương trình linh hoạt để học sinh được tự do lựa chọn môn học, tuỳ thuộc vào (1) sở thích, sở trường và (2) định hướng ngành nghề khi vào đại học.
  • Giáo viên và nhà trường có thêm quyền trong việc quyết định nội dung giảng dạy + đánh giá năng lực học sinh.

Đề xuất Cơ cấu Chương trình Mới

Các khái niệm cơ bản

  • Sự khác biệt giữa “ngành” và “bộ môn”. Toán, Vật lý, Hoá học, Ngữ văn… là “ngành”. “Xác suất – Thống kê”, “Đại số”, “Hình học”, “Giải tích”… là bộ môn.
  • Chương trình mỗi bộ môn sẽ được học trong 1 học kì hoặc 1 năm.
  • Tín chỉ. Một bộ môn học trong 1 năm tương đương 1 tín chỉ. Một bộ môn học trong 1 học kì tương đương 0.5 tín chỉ. Ngoại khoá không có tín chỉ.

Nội dung giảng dạy

  1. Học sinh sẽ học trung bình 2.5 tín chỉ/học kì (không tính các bộ môn ngoại khoá như Thể thao, Âm nhạc, Mỹ thuật). Tức mỗi học kì, học sinh sẽ chỉ học 5 bộ môn.
  2. Danh sách các “ngành” và “bộ môn” sẽ được dạy (trong ngoặc là số tín chỉ tương đương):
    • Toán
      • Xác suất – Thống kê (0.5)
      • Đại số (1)
      • Hình học (1)
      • Giải tích hàm một biến (1)
    • Vật lý
      • Cơ học (0.5)
      • Điện – Điện từ (0.5)
      • Lượng tử (0.5)
    • Hoá học
      • Vô cơ (1)
      • Hữu cơ (1)
    • Sinh học
      • Tế bào (0.5)
      • Tiến hoá (0.5)
      • Sinh thái và Môi trường (0.5)
    • Nghị luận (0.5)
    • Văn học
      • Việt Nam (1)
      • Thế giới (1)
    • Ngoại ngữ (tối đa 3 tín chỉ/ngôn ngữ)
      • Anh
      • Pháp
      • Nga
      • Trung
      • Hàn
      • Nhật
      • Đức
      • Tây Ban Nha
      • (Lưu ý: khi chọn một bộ môn ngoại ngữ, học sinh không bắt buộc phải học ngoại ngữ đó hết 3 năm)
    • Kinh tế
      • Vi mô (0.5)
      • Vĩ mô (0.5)
    • Lịch sử
      • Việt Nam (1)
      • Thế giới (1)
    • Địa lý
      • Tự nhiên (1)
      • Xã hội (1)
    • Khoa học máy tính
      • Nhập môn lập trình (0.5)
      • Cấu trúc dữ liệu (0.5)
    • Công dân
      • Hệ thống Nhà nước (0.5)
      • Nhập môn Luật pháp (0.5)
    • Giáo dục nghề
      • Kinh doanh: Quản lý (0.5)
      • Kinh doanh: Marketing (0.5)
      • Kinh doanh: Tài chính (0.5)
      • Kinh doanh: Kế toán (0.5)
      • Tin học: Đồ hoạ (0.5)
      • Tin học: Word (0.5)
      • Tin học: Excel (0.5)
      • Tin học: Powerpoint (0.5)
      • Tin học: Access (0.5)
      • Nhập môn Nông nghiệp (0.5)
    • Ngoại khoá: học sinh chọn 1 hoạt động trong ba loại hoạt động dưới đây mà trường có huấn luyện viên/giáo viên và cơ sở vật chất để đáp ứng.
      • Thể thao: bóng đá, bóng bàn…
      • Mỹ thuật: hội hoạ, điêu khắc, nhiếp ảnh…
      • Âm nhạc: đàn piano, đàn guitar…
      • Sân khấu
      • Các câu lạc bộ như Hùng biện, Mô phỏng Liên Hợp Quốc…
  1. Tuy nhiên, danh sách các “bộ môn” trên không đầy đủ. Nhà trường và giáo viên có thể thêm bộ môn “tự chọn” (elective).
    • Ví dụ: ngành “Lịch sử” có thể thêm vào hai bộ môn tự chọn là “Sử Việt Nam: Chiến tranh chống Mỹ” và “Sử Việt Nam: Trịnh-Nguyễn phân tranh”, học sâu hơn về sử Việt ở từng thời kì chẳng hạn. Hoặc ngành Toán với bộ môn “Đại số tuyến tính”.…
    • Việc trường có thể giảng dạy bộ môn tự chọn nào tuỳ thuộc vào đội ngũ giáo viên mà trường có. Bộ giáo dục không quản lí danh sách bộ môn tự chọn. Điều này để khuyến khích sự sáng tạo và chủ động của tập thể giáo viên nhà trường.
    • Nhà trường và giáo viên có bổn phận chuẩn bị chương trình học chi tiết (syllabus) cho bộ môn tự chọn, đính kèm học bạ để các trường đại học có thể đánh giá nội dung cũng như độ khó.
  2. Mỗi bộ môn sẽ có yêu cầu riêng. Ví dụ, bộ môn “Giải tích hàm một biến” sẽ yêu cầu học sinh đã học xong bộ môn “Đại số”.
  3. Đối với các bộ môn thuộc ngành Toán, Khoa học, và Xã hội học sinh có thể đăng kí lựa chọn “nâng cao”. Ví dụ, thay vì học bộ môn “Cơ học” thì học sinh có thể chọn “Cơ học (nâng cao)”. Chương trình nâng cao sẽ dạy sâu hơn chương trình thường. Chương trình nâng cao cũng sẽ có yêu cầu riêng. Ví dụ, “Cơ học (nâng cao)” sẽ yêu cầu học sinh đã hoặc đang học “Giải tích hàm một biến”; trong khi “Cơ học” sẽ không yêu cầu “Giải tích hàm một biến” mà chỉ cần “Đại số” chẳng hạn.
  4. Đối với các bộ môn thuộc ngành Ngoại ngữ, học sinh sẽ làm bài kiểm tra đầu vào và sẽ được xếp vào trình độ tương ứng. (Có tất cả 6 cấp độ, tương ứng với 6 học kì – tức 3 tín chỉ).
    • Học sinh nào làm bài kiểm tra đầu vào ít nhất cấp độ 5, thì sẽ được trao cho số tín chỉ tương ứng, và không cần học ngoại ngữ để tốt nghiệp.
    • Học sinh cũng có thể nộp TOEFL, IELTS hay TOEIC (cả 2 bài thi Nghe – Đọc và Nói – Viết) để được miễn thi đầu vào và nhận tín chỉ. Điểm phải đạt ở một mức độ nhất định (ví dụ: tối thiểu 80/120 cho TOEFL, và không kĩ năng nào dưới 20 điểm).
    • Tuy nhiên, học sinh có thể lưạ chọn một ngôn ngữ khác để học nếu muốn.
  5. Giáo viên tự chọn cách đánh giá học sinh (ví dụ như bao nhiêu bài kiểm tra/bài luận, mỗi bài chiếm bao nhiêu % điểm tổng kết). Điểm tổng kết sẽ là 100%. Học sinh nào có điểm tổng kết kém hơn 65% sẽ không được nhận tín chỉ (hay nửa tín chỉ, nếu bộ môn chỉ học 1 học kì) cho bộ môn đó.

Tốt nghiệp cấp 3

Để tốt nghiệp cấp 3, học sinh cần hoàn thành tối thiểu 15 tín chỉ, trong đó:

  • 10 tín chỉ bắt buộc:
    • Toán: 2 tín chỉ
    • Khoa học: 2 tín chỉ
      • Các ngành thoả mãn tiêu chí “Khoa học”: Vật lý, Sinh học, Hoá học, Khoa học máy tính
    • Xã hội: 2 tín chỉ
      • Các ngành thoả mãn tiêu chí “Xã hội”: Văn học, Lịch sử, Địa lý, Kinh tế
    • Nghị luận: 0.5 tín chỉ
    • Việt Nam: 1.5 tín chỉ
      • Các bộ môn thoả mãn tiêu chí “Việt Nam”: Sử Việt Nam, Văn học Việt Nam, Hệ thống Nhà nước, Nhập môn Pháp luật
    • Ngoại ngữ: 2 tín chỉ (cùng một ngoại ngữ)
    • (Lưu ý: một bộ môn không thể thoả mãn cùng lúc 2 yêu cầu tín chỉ bắt buộc. Ví dụ: bộ môn Văn học Việt Nam không thể dùng để vừa thoả mãn yêu cầu “Xã hội”, vừa thoả mãn yêu cầu “Việt Nam”.)
  • Học sinh tự chọn 5 tín chỉ còn lại.
  • Tham gia ngoại khoá (Thể thao, Âm nhạc, Mỹ thuật, Sân khấu, các Câu lạc bộ…) ít nhất 2 năm.

Xét tuyển vào đại học

  • Một năm sẽ có nhiều kì thi đại học. Mỗi kì thi, thí sinh sẽ chọn ra nhiều bộ môn để thi. Ví dụ: thí sinh có thể chọn thi “Xác suất – Thống kê”, “Cơ học”, “Kinh tế Vi mô”… trong cùng một kì thi.
  • Trường đại học sẽ yêu cầu thí sinh thi những bộ môn nhất định để xét đơn vào đại học.
    • Ví dụ, ngành Y sẽ yêu cầu các bộ môn Xác suất – Thống kê, Hoá Vô cơ, Hoá Hữu cơ, Sinh học Tế bào; ngành Kỹ thuật cơ sẽ yêu cầu Đại số, Giải tích Hàm một biến, Cơ học và Điện – Điện từ…
  • Điểm thi sẽ được tính theo “bell curve” như SAT, tức là thí sinh điểm cao hay thấp sẽ phụ thuộc vào các thí sinh khác làm bài có tốt hay không.
  • Thí sinh đạt điểm cao có thể được miễn tín chỉ bộ môn đó ở trường đại học, tuỳ vào quy định trường. Ví dụ, trường đại học có thể quy định thí sinh nào có điểm thi đại học bộ môn Cơ học nằm trong top 10% cao điểm nhất sẽ được miễn học môn Cơ học ở đại học.
    • Điều này giúp học sinh có thể đạt được tín chỉ đại học trước khi vào đại học, rút ngắn thời gian học tập.

Dĩ nhiên là mình chỉ viết để tự sướng tinh thần là chính. Còn lâu bộ giáo dục mới để ý và nghiêm túc xem xét.

Posted in Giáo dục | 1 Comment

Cưới vợ

Benjamin Franklin là một trong những nhà lập quốc Hoa Kì, chính trị gia, nhà ngoại giao, nhà khoa học, tác gia, nhà sáng chế. Ông cũng xuất hiện trên tờ 100 đô. Nói chung profile khá xịn, và thuộc dạng “bác học” (polymath) – tức cái gì cũng biết, và biết khá sâu, cùng hàng ngũ với da Vinci, Galileo… Kể cả việc chọn người yêu và vợ ông cũng từng nghiên cứu nốt.

Nói ngắn gọn, ông khuyên trai trẻ nên yêu phụ nữ lớn tuổi hơn. Chi tiết xem tại đây:

Posted in Linh tinh | Leave a comment

Chuyện học Sử

(Bài viết được viết cách đây tròn 1 năm)

Mấy ngày nay đọc mấy bài phỏng vấn, bình luận về việc dạy học Sử của mấy ông tiên sư giáo sĩ hay giáo sư tiến sĩ gì đó mà thấy buồn. Học vị thì cao mà chả ai nói trúng vấn đề. Ai cũng đổ lỗi cho chất lượng tư liệu và giảng dạy, đổ lỗi cho thái độ của thầy và trò. Mấy thứ này chỉ là bề mặt. Cái nằm đằng sau là chiến thuật lấy chiến tranh để tạo lòng yêu nước rồi từ đó xây dựng, bảo vệ đất nước đã cũ rồi. Nếu không nói về số thương vong của ta và của kẻ thù, nếu không nói về các đại hội quyết định đánh hay không, thì với vốn kiến thức lịch sử hiện tại mà người Việt Nam có được, chúng ta có thể nói gì về Sử Việt? Câu trả lời là chả có gì cả. Sử Việt Nam nếu bạn chịu khó để ý chỉ toàn xoay quanh chiến tranh. Nhiều khi mình cảm thấy VN đang ở trong tình trạng chiến tranh từ lúc lập quốc thời Văn Lang Âu Lạc tới giờ, mặc dù cuộc chiến gần nhất đã kết thúc cách đây 40 năm. Chẳng nhẽ thời bình ở VN không có gì để viết vào Sử sách hay sao? Việc quá chú trọng vào chiến tranh trong việc viết, dạy và học Sử về lâu dài sẽ tạo ra một thứ chủ nghĩa dân tộc hiếu chiến trong đầu một dân tộc yếu ớt. Họ yếu bởi vì môn lịch sử của họ không cho họ một nền tảng bền vững dựa trên văn hoá, nghệ thuật, văn học… để yêu nước. Họ yếu bởi vì những gì môn lịch sử có thể làm là đoàn kết người dân không phải dựa trên các giá trị văn hoá, nhân bản chung mà dựa trên cảm giác hào hùng của chiến tranh.

Đối tượng của môn lịch sử đối với người Mỹ không chỉ có chiến tranh mà còn là văn hoá, xã hội, nghệ thuật… Thậm chí họ còn đi xa hơn ranh giới của môn lịch sử: họ có một môn gọi là American Studies, chuyên nghiên cứu về các mặt khác nhau của xã hội Hoa Kì dưới sự ảnh hưởng của dòng chảy lịch sử. Nó là một môn học dựa dựa trên lịch sử, văn học, địa lí, nhân học… Khi nói về xã hội Hoa Kì, họ sẽ không chỉ nhắc đến Nội Chiến và chiến tranh thế giới thứ 2. Họ sẽ nói về Civil Rights Movement, về nhạc Jazz, về văn hoá các cộng đồng người nhập cư ở Mỹ, về vai trò của tôn giáo trong xã hội Hoa Kì, về việc nền tư pháp Mỹ đã chuyển biến như thế nào để đáp ứng các nhu cầu của xã hội, về Mark Twain… Dĩ nhiên, nước Mỹ có rất nhiều vấn đề của nó. Tuy nhiên, ta phải công nhận Mỹ là một nước mạnh. Người Mỹ mạnh không phải vì họ có quân đội được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp và vũ khí tối tân. Họ mạnh vì xã hội của họ có 1 nền tảng và truyền thống tri thức vững chắc. Những thứ này giúp người Mỹ xác định được xã hội họ có vấn đề gì, và nhìn vào lịch sử họ học được bài học gì.

Sức mạnh chẳng phải là thứ quá cao siêu. Nó chính là khả năng nhìn vào mình là ai, học được gì từ quá khứ, đã đang và sẽ gặp vấn đề gì và giải quyết vấn đề đó như thế nào. Người Việt Nam không có sức mạnh vì trong mắt họ không có vấn đề, chỉ có những cuộc chiến và sự hào hùng của những cuộc chiến đó. Ở Việt Nam, Lịch Sử có một đối tượng quá hạn hẹp, và ngành Việt Nam học cũng chẳng phát triển cho lắm.

Xin trích 2 câu đắt giá của cụ Vương Trí Nhàn nói về nghiên cứu, dạy và học Sử ở Việt Nam.

“Chúng ta là một cộng đồng mải chinh chiến hơn là xây dựng. Trong quá khứ, chúng ta dành quá ít thời gian và tâm trí để suy nghĩ về chính mình, tìm sự thật về chính mình… Đó không chỉ là tình hình có thật trong cuộc sống của người Việt từ lúc khởi nguyên và kéo dài suốt vài trăm năm gần đây, mà cũng là của thời đương đại.”


Posted in Giáo dục | Leave a comment

In a bar…

A sociologist (S), an economist (E), an anthropologist (A), a political scientist (P), a historian (H) and a random dude (D) walk into a bar.

P: sh*t, Trump just got elected.

D: Yeah, you predicted Clinton would win.

S: It’s time to look at the white working class that is forgotten by the establishment.

D: Finally you think about something that is about neither the minority nor the left.

A: Can you just let America alone? Don’t judge the American society by the standards of your society. Cultures are relative!!!

D: I would leave it alone if America was in another planet and had nothing to do with my country.

H: I knew it all along. There have been some precedents in the past. Hitler!

D: Yeah you only knew it after it happened. How about really predicting the future accurately based on your past lessons?

E: Let me draw some graphs and solve some equations to predict the economic outcomes.

D: Please don’t miss anything important like the time you missed the financial crisis…

P/S: Just for fun weeheeeeee~

Posted in Linh tinh | Leave a comment