Tây Du Ký

Một vài quan sát từ chuyến du lịch bụi châu Âu từ ngày 9-24/3.

Ljubljana
1. Chỉ ba chữ cái c, s, z có thể có dấu mũ ngược trên đầu. Vài từ vựng. Ulica: đường (street); gostilna: nhà hàng; và hvala: cảm ơn.

2. Lúc người đi bộ chờ đèn đỏ thì có tiếng tick tick chậm rãi, đèn xanh thì tiếng đó dồn dập. Đèn đỏ vẫn có âm thanh để tạo cảm giác yên tâm, còn đèn xanh dốn dập để hối thúc người đi.

3. Những khu được quy hoạch để xe hơi có thể vào rất xấu.

4. Con sông Ljubljanica từng rất nhộn nhịp, là con đường để quân La Mã xuống vùng Balkan.

5. Bảo tàng quốc gia không ấn tượng, tạo cảm giác Slovenia là 1 phần nhỏ của sử La Mã và Trung Cổ. Thời La Mã còn có các đế chế khác như nhà Hán, Sasanian… Chợt nhớ TQ hay dùng quá khứ các triều đại hào hùng để tuyên truyền cho giấc mơ trỗi dậy và bá quyền. Liệu lịch sử có thể được dùng để củng cố chủ nghĩa dân tộc, làm công cụ cai trị?

6. Ở hostel khá được, nhưng cẩn thận người ngủ ngáy.

Praha
1. Namesti: quảng trường (square); dekuji: cảm ơn; most: cầu (bridge). Prosim là ‘please’ nhưng thường là câu nói sau khi người kia ‘dekuji’, nên nó giống như ‘không có chi’ (you’re welcome).

2. Khu người Việt (Little Hanoi) ở cộng hòa Séc cũng ‘sketchy’ không kém khu người Việt ở Mỹ. Người Việt có vẻ giỏi bán buôn nhưng không thuộc tầng lớp trung lưu trở lên. Như cái tên ngụ ý, ở đây ai cũng nói tiếng Bắc, vài người nghe giống Thanh Hóa. ‘Vietnamese diaspora’ là một lĩnh vực đáng nghiên cứu.

3. Praha đẹp nhưng quá ‘touristy’. Dọc 2 bên đường khu trung tâm toàn các hàng quán tiếng Anh, làm mình nghĩ tới Bùi Viện. Chả người Việt nào ăn cơm ở Bùi Viện cả. Khu công viên Petrin ít du khách hơn, đáng đi vì ‘view’ đẹp. Ljubljana tuy nhỏ nhắn, không ấn tượng như Praha, nhưng dễ chịu (pleasant), yên bình và không ‘overwhelming’ như Praha.

4. Tàu đi từ Praha đến Kraków không quá sạch đẹp nhưng đầy đủ: kem + bàn chải đánh răng, dép, bồn rửa mặt, chỗ móc áo khoác và để hành lí. Ngủ 1 đêm là tới nơi, không mệt mà còn rất sảng khoái (vì hôm trước đi nhiều quá mệt chăng?). Hồi trước đi từ Ljunljana sang Praha bằng bus, tuy không nằm nhưng ngồi cũng khá thoải mái, có dừng lại để khách đi vệ sinh. Du lịch châu Âu nên đi tàu/bus, nhưng chú ý địa lí (nước nào cạnh nước nào) để di chuyển tiết kiệm thời gian và rẻ.

Kraków
1. Tiếng Ba Lan giống tiếng Slovenia và tiếng Séc: trong tiếng Ba Lan, đường là ulica, còn cảm ơn là dziekuje. Sw là viết tắt của thánh, như St (saint) trong tiếng Anh.

2. Chọn bạn đồng hành khi đi du lịch. Có người thích tham quan, nhưng xem nhẹ ăn uống, và vì thế tiết kiệm tiền ăn. Có người muốn trải nghiệm ẩm thực địa phương hơn nên xem tiền ăn như tiền tham quan. Cần hiểu ‘preferences’ và thói quen sống hằng ngày của nhau để hiểu cho nhau.

3. Ngành quản trị nhà hàng-khách sạn trong tiếng Anh gọi là ‘hospitality management’. Khi một người tới một nơi lạ để du lịch, họ sẽ thích sự thân thiện/hiếu khách của người bản địa. Du khách tương tác nhiều với khách sạn và nhà hàng, vậy nên những người làm ngành này cần phải tỏ ra hiếu khách nhất (hospitable).

4. Ở Kraków, trên vé in số người. Ví dụ nhóm 3 người thì chỉ có 1 tấm vé, nhưng trên tấm vé có in số 3, thay vì 3 tấm vé như ở VN. Điều này giúp tiết kiệm giấy.

Budapest
1. Năm 2013, chính quyền Hungary dựng một đài tưởng niệm nạn nhân Đức Quốc xã ở quảng trường tự do. Đài tưởng niệm bao gồm đại bàng và thiên thần Gabriel. Tuy nhiên, nạn nhân và gia đình và những người đồng cảm phản đối đài tưởng niệm này vì nó sai lịch sử: Hungary lúc bấy giờ là đồng minh của Đức Quốc xã, và chính phủ tiếp tay cho nạn diệt chủng Do Thái và dân Di-găng. Họ mang hành trang của những người bị ép vào trại tập trung ra sắp xếp trước đài tưởng niệm để phản đối. Tự do ngôn luận không cần thiết phải dùng đến ngôn từ.

2. Nhiều người ăn xin ở Budapest (và các thành phố trung Âu khác) trông không giống dân bản xứ; da họ tối màu hơn. Họ là dân Di-găng. Dân Di-găng được cho là di cư từ bắc Ấn Độ lên từ thế kỉ XII. Tuy đã ở được châu Âu một khoảng thời gian khá dài, dân Di-găng vẫn là thành phần nghèo khó và bị xã hội ghét bỏ nhất. Nạn nhân của Đức Quốc xã không chỉ có người Do Thái mà còn có người Di-găng, và trong lịch sử họ đã là nạn nhân của sự phân biệt chủng tộc và nhiều tội ác có hệ thống khác (như Tiệp Khắc có chương trình triệt sản phụ nữ Di-găng, và những cuộc diệt chủng ở nhiều nơi). Khác với cộng đồng Do Thái, cộng đồng Di-găng không có các nhóm vận động hành lang mạnh.

3. Budapest phát triển quanh sông Danube. Tương tự, Ljubljana: Ljubljanica, Praha: Vltaca, Kraków: Vistula. Các thành phố lớn đều phát triển quanh một con sông. Một giả thiết là nền văn minh và sự định cư có nguồn gốc từ nông nghiệp: cần nước để tưới tiêu. Đây là lĩnh vực của môn địa lý. Môn địa lý con người (human geography) nói riêng và địa lý nói chung rất thú vị, nhưng lâu nay không được giáo dục VN quan tâm đúng mức.

Paris
1. Một lượng lớn người ăn xin và chuyên đi lừa du khách ở Paris là người Di-găng. Một chiêu trò phổ biến: một đám thiếu niên/phụ nữ trẻ sẽ kêu bạn ghi tên vào một danh sách ủng hộ người khuyết tật. Nếu bạn ghi tên vào sẽ bị đòi tiền “quyên góp”, hoặc sẽ bị móc túi trong lúc ghi tên. Dân Pháp nói riêng và dân châu Âu nói chung rất ghét người Di-găng vì họ hay gây ra rắc rối. Tuy nhiên, họ cũng vừa là thủ phạm, vừa là nạn nhân. Châu Âu có một lịch sử dài phân biệt và diệt chủng người Di-găng.

2. Bảo tàng Louvre chứa rất nhiều cổ vật, thậm chí cả mấy cột đá, từ các nước khác như Ai Cập. Để rồi khi người Ai Cập vào xem đồ vật từ nền văn minh của đất họ thì phải mua vé. Và họ phải nghe sự giảng giải của người Pháp về nền văn minh Ai Cập cổ đại. Rất đúng chất “thực dân”. (Làm nhớ tới sự khác biệt giữa Japanese studies và Japanology: cái đầu tiên nghiên cứu xã hội Nhật dưới cái nhìn từ bên ngoài, cái thứ hai từ bên trong. Nhưng Egyptology khả năng cao không mang nghĩa thứ hai.)

3. Đi bảo tàng cần đi nhiều lần, và cần kiến thức nền trước. Nếu không thì cũng chỉ như cưỡi ngựa xem hoa. Số lượng hiện vật quá nhiều, thông tin đính kèm cũng vậy (chưa kể rất phân mảnh) nên người tham quan sẽ khó hình dung được tổng thể.

Advertisements
This entry was posted in Linh tinh. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s